انحلال
تعریف :انحلال واژه مصطلحی است كه برای خاتمه دادن به حیات یك شركت تجاری استفاده می شود. ممكن است واژه انحلال مترادف با واژه تصفیه دانسته شود در صورتی كه انحلال مرحله ای پیش از مرحله تصفیه شركت است . در مرحله انحلال تصمیم به پایان فعالیت شركت گرفته می شود ولی در دوران تصفیه شركت به سوی ختم حیات شخصیت حقوقی پیش می رود.
انحلال یا تصفیه در حقیقت مرحله ای است كه اموال و دارایی های شركت جمع آوری و فروخته می شود و آنگاه تعهدات و دیون شركت ایفا و در صورت وجود دارایی مازاد موجودی بین شركا ( بر طبق اساسنامه ) تقسیم
می گردد.

شرایط انحلال شرکت
1-بطلان
اصولا برای تشكیل شركت شرایطی لازم است از جمله این شرایط -شرایط شكلی و ماهوی است
شرایطی شكلی ضرورت وجود قرارداد كتبی و سایر تشریفات می باشد
شرایط ماهوی برای انجام معاملات همان است كه در ماده ١٩٠ ق.م آمده است
ماده ١٩٠ ق.م قصد و رضای شركا- اهلیت شركا- موضوع شركت و مشروعیت جهت شركت
كه ضمانت اجرای عدم رعایت این موارد بطلان شركت می باشد
ماده ١٠٠ ق.ت. مقرر می دارد: هر شركت با مسئولیت محدود كه برخلاف مواد
مواد ٩٦ق ت در رابطه با تادیه سهم الشرك نقدی و تقویم و تسلیم سهم الشركه غیرنقدی
٩٧ ق.ت در رابطه با قید تقویم سهم الشركه غیرنقدی می باشد
تشكیل شده باشد باطل و از درجه اعتبار ساقط است لیكن شركا در مقابل اشخاص ثالث حق استناد به این بطلان را ندارند وماده ١٠٠ ق.ت. ضمات اجرای عدم رعایت این موارد را بطلان شركت می داند.
البته منظور از این بطلان بطلان نسبی می باشد. یعنی چنانچه عوامل و اسباب بطلان بر طرف شود شركت تشكیل میشود ولی اشخاص ثالث طرف قرارداد شركت می توانند به آثار بطلان شركت در مدتی كه شركت باطل بوده است استناد نمایند

٢- ازبین رفتن موضوع فعالیت شرکت
-وقتی که شرکت مقصودی را که برای آن تشکیل شده بود انجام داده یا انجام آن غیر ممکن شده باشد
بتد 1ماده 93 ق ت

3- انقضای مدت
وقتی که شرکت برای مدت معینی تشکیل و مدت منقضی شده باشد
بند2ماده 93 ق ت

4- ورشکستگی و توقف
ضرورت منحل شدن شرکت تجاری، گاهی آن ‌قدر قطعی است که نه تنها به اراده شرکا نیازی نیست، بلکه حتی اقدام دادگاه نیز ضروری نیست.
مهم‌ترین سبب انحلال به حکم قانون، ورشکستگی شرکت است بند 3ماده 93 ق ت
به این صورت که طبق بند3 ماده 199 لایحه اصلاحی ق ت صدور حکم ورشکستگی به خودی خود انحلال شرکت با مسئولیت محدود را محقق می‌کند.
ورشکستگی شرکت تجارتی زمانی مصداق دارد که شرکت از تادیه وجوهی که بر عهده دارد، برنیاید.ماده412 ق.ت
ورشکستگی شرکت ملازمه قانونی با ورشکستگی شرکاء و ورشکستگی بعضی از شرکاء ملازمه قانونی با ورشکستگی شرکت ندارد.

5- توافق وتراضی تمام شرکا
در صورت تصمیم مجمع عمومی
بند 4ماده 93 ق ت

6- ارادی
در صورت تصمیم عده ایی از شرکاء که سهم‌الشرکه آنها بیش از نصف سرمایه شرکت باشد
ماده 114 ق ت

7- ضرر
در صورتی که به واسطه ضررهای وارده نصف سرمایه شرکت از بین رفته و یکی از شرکاء تقاضای انحلال کرده و محکمه دلایل او را موجه‌دیده و سایر شرکاء حاضر نباشند سهمی را که در صورت انحلال به او تعلق می‌گیرد پرداخته و او را از شرکت خارج نمایند
ماده 114 ق ت

8- فوت
در مورد فوت یکی از شرکاء اگر به موجب اساسنامه پیش‌بینی شده باشد.
ماده 114 ق ت

9- حکم دادگاه
ماده 201 لایحه اصلاحی قانون تجارت
در موارد زیر هر ذینفع می‌تواند انحلال شركت را از دادگاه بخواهد
1 ـ در صورتی كه تا یك سال پس از به ثبت رسیدن شركت هیچ اقدامی جهت انجام موضوع آن صورت نگرفته باشد و نیز در صورتی كه ‌فعالیت‌های شركت در مدت بیش از یك سال متوقف شده باشد.
2 ـ در صورتی كه مجمع عمومی سالانه برای رسیدگی به حساب‌های هر یك از سال‌های مالی تا ده ماه از تاریخی كه اساسنامه معین كرده است، ‌تشكیل نشده باشد.
3 ـ در صورتی كه سمت تمام یا بعضی از اعضای هیأت مدیره و هم چنین سمت مدیر عامل شركت طی مدتی زاید بر شش ماه بلا متصدی مانده‌ باشد.
4 ـ در مورد بندهای یك و دو ماده 199 در صورتی كه مجمع عمومی فوق ‌العاده صاحبان سهام جهت اعلام انحلال شركت تشكیل نشود و یا رأی ‌به انحلال شركت ندهد.
نکته: مطابق بند ۴ ماده ۲۰۱ قانون تجارت، باید مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت سهامی تشکیل شود و رأی به منحل شدن شرکت بدهد. در غیر این‌صورت هر ذی‌نفع می‌تواند از دادگاه تقاضای حکم انحلال نماید.

10- اراده یکی از شرکاء
اصولاً فسخ شرکت‌های اشخاص توسط یکی از شرکاء ممکن است مگر اینکه شرایط پیش بینی شده در ماده ۱۳۷ رعایت نشده باشد
فسخ شرکت در صورتی ممکن است که در اساسنامه این حق از شرکا سلب نشده و ناشی از قصد اضرار نباشد.تفاضای فسخ باید شش ماه قبل از فسخ کتباً به شرکاء اعلام شود

تصفیه شرکت درزمان انحلال
بعد از انحلال شركت امر تصفیه آن آغاز می گردد.
عملیات تصفیه شامل مراحل زیر خواهد بود:
1-وصول مطالبات شركت.
2- نقد كردن دارایی شركت.
3-پرداخت دیون شركت
4-تقسیم دارایی باقیمانده شركت بین شركا در شركت
براساس ماده ۲۰۲ قانون تجارت، دو نوع تصفیه وجود دارد:
1-تصفیه اختیاری
معمولا نحوه آن در اساسنامه پیش‌بینی شده و تمامی شرکا بر سر نحوه آن اتفاق نظر داشته و بر همان اساس عمل می‌کنند.
2-تصفیه قانونی
در اساسنامه پیش‌بینی نشده و براساس ماده ۲۰۲ تا ۲۱۷ قانون تجارت انجام می‌شود. اما باید توجه داشت که صرفا تصفیه قانونی از مرجع قانونی پذیرفته است. چرا که ممکن است مواد و نحوه تصفیه در نظر گرفته شده در اساسنامه با قوانین آمره و بالادستی تضاد داشته باشد

مدیر تصفیه:
طبق ماده ٢١٣ ق.ت.این وظایف به عهده مدیران شركت می باشد. مگر اینكه اساسنامه یا اكثریت مجمع عمومی شركت ترتیب دیگری مقرر داشته باشد.
مدیران تصفیه در حكم وكیل شركا بوده و حتی مدیر مزبور می تواند از طریق دادگاه انتخاب گردد. مدیران شركت كه برای تصفیه تعیین می شوند مكلفند اسامی خود را به اداره ثبت شركتها اعلام نمایند
ماده ٢٠٥ ق.ت

وظایف مدیر تصفیه:
1-رسیدگی به حسابهای شركت
2- تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان به هنگام انحلال شرکت
3- اجرای تعهدات شركت
4- وصول مطالبات و نقد كردن دارایی شركت
5- پرداخت دیون شركت
6- تقسیم دارایی باقیمانده بین شركا از وظایف مدیر یا مدیران تصفیه می باشند.
مسئولیت مدنی و جزائی مدیران تصفیه
مسئولیت مدنی
اگر مدیران تصفیه از مقررات قانونی و یا اساسنامه تخلف نمایند و از این تخلف به اشخاص ذینفع ضرر و زیانی وارد گردد متضرر می تواند پس از اثبات تقصیر فاعل زیان و رابطه سببیت بین فعل زیان آور و ضرر وارده جبران خسارت وارده را مطالبه نماید.
مسئولیت جزایی
از نظر جزایی در صورتی كه مدیران تصفیه بر خلاف قوانین عام مرتكب جرائمی از قبیل خیانت درامانت كلاهبرداری و غیره شوند طبق مقررات پیش بینی شده تعقیب و مجازات خواهند شد.

مراحل تصفیه شرکت
1-طرح دعوی انحلال توسط ذینفع
هر کدام از اشخاصی که ذینفع شخصیت حقوقی شرکت هستند، نظیر صاحبان سهام، هیئت مدیره، صاحبان امضا و … می‌توانند دعوی انحلال را مطرح کنند. بنابراین، با دادخواست حداقل یک نفر از ذینفعان، مراحل انحلال آغاز می‌گردد.
2-تشکیل مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام برای تصویب انحلال
اگر نصف سرمایه شرکت بر اثر زیان از بین برود، مجمع عمومی فوق العاده باید تشکیل شده و در مورد انحلال باید تصمیم گیری کند. چنانچه به هر دلیلی مجمع عمومی فوق العاده تشکیل نشود، هر کدام از ذینفعان می‌تواند طرح دعوی انحلال کند. مجمع عمومی فوق العاده حق انحلال شرکت را بدون هیچ علتی دارد.
3-ثبت درخواست انحلال در اداره ثبت شرکت ها
پس از تصمیم به انحلال باید ظرف مدت حداکثر ۵ روز، این تصمیم به همراه اسامی مدیران تصفیه و نشانی آن‌ها به اداره ثبت شرکت ها اعلام شود تا در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشار آگهی گردد.
در دوران تصفیه، دو رکن اساسی در شرکت وجود دارد:
یک رکن تصمیم‌گیرنده که مجمع عمومی عادی است و دیگری رکن اداره کننده که همان مدیران تصفیه هستند.
وجود رکن کنترل کننده که بازرسان می‌باشند، اختیار است.
نکته بسیار مهم در مرحله تصفیه آن است که مجمع عمومی فوق العاده در دوران تصفیه اختیاری ندارد و اختیارات آن نظیر تغییر اساسنامه، افزایش یا کاهش سرمایه و … از آن سلب می‌شود و امور شرکت توسط مجمع عمومی عادی پیگیری می‌شود. نکته مهم آن که در انحلال ارادی و اختیاری، مدیران تصفیه توسط سهامداران انتخاب می‌شوند. اما در انحلال قانونی، مدیران تصفیه توسط مقام صادر کننده انحلال (دادگاه) انتخاب می‌شوند.
4-ابلاغ وظایف مدیر تصفیه شرکت
از ابتدای فرایند تصفیه، تمامی امور شرکت نظیر تسویه بدهی شرکت، فروش اجناس انبار و … توسط مدیر تصفیه انجام می‌شود. بنابراین باید وظایف مدیر تصفیه به طور کامل به وی ابلاغ شود.
5-انتشار آگهی بستانکاران
آگهی دعوت از طلبکاران، ۳ مرتبه در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشار معین شده توسط مجمع عمومی به چاپ می‌رسد. پس از انتشار آگهی اول حداقل ۶ ماه باید بگذرد تا آگهی دوم چاپ شود. فاصله بین آگهی دوم و سوم حداقل یک ماه خواهد بود.
6-تعیین تکلیف بدهی ها و دیون
مدیر تصفیه باید تکلیف تمامی بدهی ها را معین کند. تا زمان تصفیه کامل بدهی ها، هیچ دارایی به صاحبان سهام پرداخت نمی‌شود. البته مدیران شرکت می‌توانند مطالبات خود را از اشخاص حقیقی و حقوقی مطالبه کنند و تا زمان سر رسید هر بدهی، شرکت موظف به پرداخت آن نیست. مگر این که مدیر تصفیه با طلبکاران زودتر از موعد به توافق برسد.
7-ختم تصفیه شرکت
پس از اتمام تصفیه، باید دارای‌های باقی مانده در یک حساب نزد بانک‌های ایران قرار گرفته و مدیر تصفیه لیست صاحبان سهام و نیز طلبکارانی را که موفق به گرفتن طلب خود نشده‌اند، به بانک اعلام نماید.
8-انتشار آگهی ختم تصفیه
پس از ختم تصفیه، مراتب به اداره ثبت شرکت ها، اعلام شده و در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشار آگهی می‌گردد و شخصیت حقوقی شرکت از ثبت شرکت‌ها حذف می‌گردد.
9-تقسیم دارای شرکت
پس از تسویه بدهی ها، نوبت به تقسیم اموال نقد شده می‌رسد. تمامی اموال باقی مانده میان شرکا مشاع می‌باشد و افرادی که در حین تشکیل شرکت، دارایی غیر پولی به شرکت آورده‌اند، به میزان آورده خود در اموال شریک هستند. در این مرحله اموال باقی مانده به دو حالت خواهد بود:
1-اگر اموال باقی مانده یعنی دارایی شرکت به اندازه سرمایه اولیه باشد، تقسیم دارایی نسبت به آورده انجام می‌پذیرد، بنابراین، فردی که آورده‌اش صرفا کار وی می‌باشد؛ سهمی در دارایی نخواهد داشت.
2-اگر دارایی بیش از سرمایه اولیه باشد، ما به التفاوت سرمایه اولیه و دارایی شرکت میان همه شرکا تقسیم می‌گردد. نحوه تقسیم این سود، منطقا و عرفا بر اساس میزان سودی است که به هر یک از شرکا در هنگام کار تعلق می‌گرفته است

قوانین تصفیه شرکت در زمان انحلال طبق قانون تجارت
ماده ۲۰۲-تصفیه امور شرکتها پس از انحلال موافق مواد ذیل خواهد بود مگر در مورد ورشکستگی که تابع مقررات مربوط به ورشکستگی است.
ماده ۲۰۳-در شرکت‌های تضامنی و نسبی و مختلط سهامی و غیر سهامی امر تصفیه با مدیر یا مدیران شرکت است مگر آن که شرکاء ضامن‌اشخاص دیگری را از خارج یا از بین خود برای تصفیه معین نمایند.
ماده ۲۰۴-اگر از طرف یک یا چند شریک ضامن-اشخاص مخصوص برای تصفیه تقاضا شد و سایر شرکاء ضامن- آن تقاضا را نپذیرفتند‌محکمه بدایت اشخاصی را برای تصفیه معین خواهد کرد.
ماده ۲۰۵-در هر مورد که اشخاصی غیر از مدیران شرکت برای تصفیه معین شوند اسامی آنها باید در اداره ثبت اسناد ثبت اعلان گردد.
ماده ۲۰۶-در شرکتهای مختلط (‌سهامی و غیر سهامی) شرکاء غیر ضامن حق دارند یک یا چند نفر برای نظارت در امر تصفیه معین نمایند.
ماده ۲۰۷-وظیفه متصدیان تصفیه خاتمه دادن به کارهای جاری و اجرای تعهدات و وصول مطالبات و تقسیم دارایی شرکت به ترتیب مقرر‌در مواد ۲۰۸ – ۲۰۹ – ۲۱۰ – ۲۱۱-212 است
ماده ۲۰۸-اگر برای اجرای تعهدات شرکت معاملات جدیدی لازم شود متصدیان تصفیه انجام خواهند داد.
ماده ۲۰۹-متصدیان تصفیه حق دارند شخصاً یا به توسط وکیل- از طرف شرکت محاکمه کنند.
ماده ۲۱۰-متصدی تصفیه وقتی حق اصلاح و تعیین حکم دارد که شرکاء ضامن به او اجازه داده باشند – مواردی که به حکم قانون حکمیت‌اجباری است از این قاعده مستثنی است.
ماده ۲۱۱-آن قسمت از دارایی شرکت که در مدت تصفیه محل احتیاج نیست به طور موقت بین شرکاء تقسیم می‌شود ولی متصدیان تصفیه باید‌معادل قروضی که هنوز موعد تأدیه آن نرسیده است و همچنین معادل مبلغی که در حساب بین شرکاء مورد اختلاف است موضوع نمایند.
ماده ۲۱۲-متصدیان تصفیه حساب شرکاء را نسبت به هم و سهم هر یک از شرکاء را از نفع و ضرر معین می‌کنند – رفع اختلاف در تقسیم به‌محکمه بدایت رجوع می‌شود.
ماده ۲۱۳-در شرکتهای سهامی و شرکتهای با مسئولیت محدود و شرکتهای تعاونی امر تصفیه به عهده مدیران شرکت است
مگر آنکه اساسنامه یا‌اکثریت مجمع عمومی شرکت ترتیب دیگری مقرر داشته باشد.
ماده ۲۱۴-وظیفه و اختیارات متصدیان تصفیه در شرکت سهامی و شرکتهای با مسئولیت محدود و تعاونی به ترتیبی است که در ماده ۲۰۷ مقرر‌شده با این تفاوت که حق اصلاح و تعیین حکم برای متصدیان تصفیه این شرکتها (‌به استثنای مورد حکمیت اجباری) فقط وقتی خواهد بود که‌اساسنامه یا مجمع عمومی این حق را به آنها داده باشد.
ماده ۲۱۵-تقسیم دارایی شرکتهای مذکور در ماده فوق بین شرکاء خواه در ضمن مدت تصفیه و خواه پس از ختم آن ممکن نیست مگر آن که قبلاً‌سه مرتبه در مجله رسمی و یکی از جراید اعلان و یک سال از تاریخ انتشار اولین اعلان در مجله گذشته باشد.
ماده ۲۱۶-تخلف از ماده قبل متصدیان تصفیه را مسئول خسارت طلبکارانی قرار خواهد داد که به طلب خود نرسیده‌اند.
ماده ۲۱۷-دفاتر هر شرکتی که منحل شده با نظر مدیر ثبت اسناد در محل معینی از تاریخ ختم تصفیه تا ده سال محفوظ خواهد ماند.
ماده ۲۱۸-هر شرکتی مجاز است در اساسنامه خود برای تصفیه ترتیب دیگری مقرر دارد ولی در هر حال آن مقررات نباید مخالف مواد ۲۰۷ -۲۰۸ – ۲۰۹ – ۲۱۰ – ۲۱۵ – ۲۱۶ ۲۱۷ و قسمت اخیر ماده ۲۱۱ باشد

اختراعات
تعریف اختراع
ماده ٢٦ قانون ثبت علایم و اختراعات مصوب تیرماه ١٣١٠ به جای تعریف اختراع به احصای موارد در مقام تعریف برآمده و مقرر می دارد:
هر قسم اكتشاف یا اختراع جدید در شعب مختلفه صنعتی یا فلاحتی به كاشف یا مخترع آن حق انحصاری می دهد كه بر طبق شرایط و در مدت مقرر در این قانون از اكتشاف یا اختراع خود استفاده نماید مشروط بر اینكه اكتشاف یا اختراع مطابق مقررات این قانون در اداره ثبت تهران به ثبت رسیده باشد
نوشته ای كه در این مورد اداره ثبت تهران می دهد ورقه اختراع نامیده می شود.
اختراع حاصل خلاقیت ذهنی بشر است یا می توان گفت اختراع راه حل جدید برای مشكلات فنی جامع به شمار می آید.

ماده٢٧ قانو ن مقرر می دارد:
هر كس مدعی یكی ازا مور ذیل باشد می تواند تقاضای ثبت نماید:
1- ابداع هر محصول صنعتی جدید
٢- كشف هر وسیله جدید یا اعمال وسایل موجوده به طریق جدید برای تحصیل یك نتیجه یا محصول صنعتی یا فلاحتی ابداع

در ترمینولوژی حقوق دكتر جعفری لنگرودی چنین تعریف شده است:
در لغت به معنی اختراع و ایجاد چیز تازه است بنابراین وقتی كسی هر گونه محصولی با استفاده از فكر خود در امر صنعت ( استفاده از صنعت به لحاظ عام بودن و گسترده بودن كلمه می باشد و اطلاق آن به كلیه محصولات بوجود آمده بدون وجود سابقه جایز میباشد.) بوجود آورد یك پدیده جدید بوجود آورده كه دارای صفت تازگی ونو بودن است فلذا استحقاق آن را دارد كه تقاضای ثبت و حمایت نماید.
قانونگذار قصد ایجاد محدودیت برای ایجاد نتیجه جدید از محصولات قدیم نداشته و به همین جهت مشوق آحاد مردم می باشد كه با اتكا به فكر و اندیشه خدادادی خود به تفكر و تعقل در زمینه های گوناگون برای رسیدن ودسنیابی به نتایج جدید بپردازند.
متفكران و اندیشمندان می توانند با مختصر تغییراتی در وسایل موجود و یا قدیمی نتیجه جدیدی بدست آورند در این صورت علاوه بر ان كه حقوق مخترعین وسایل موجود حفظ می شود حمایت از نوآوری نیز خواهد شد.

ارائه تعریف جامع از اختراع كاری بس دشوار است لیكن می توان بطور اختصار بیان نمود كه:
از قوه به فعل درآمدن یك فكر یا اعمال یك فكر جدید برروی وسایل موجود یا ایجاد تغییر و تبدیل در روی وسایل موجود برای دستیابی به نتیجه جدید اختراع محسوب ومخترع اجازه آن را دارد كه از قانونگذار با تقاضای ثبت اختراع خود درخواست حمایت نماید

وفق ماده ٢٩ قانون ثبت علائم و اختراعات:
كسی كه بدوا تقاضای ثبت اختراع بنام خود می نماید مخترع شناخته شده و پس از ثبت اختراعش مورد حمایت قانونگذار قرار می گیرد.

اختراعات قابل ثبت:
كلیه مواردی كه در زمینه علوم و صنعت وكشاورزی در جهت بهبود وارتقای وضعیت زندگی آحاد جامعه بوده و جنبه تازگی دارد بعنوان اختراع قابل ثبت می باشد.

در مقابل آن بنا به دستور ماده ٢٨ قانون ثبت علائم و اختراعات:
برای نقشه های مالی تقاضای ثبت پذیرفته نمی باشد. همچنین قانونگذار جهت صیانت از حقوق مردم و خارج ساختن سلطه شخص یا اشخاص خاص بر امور دارویی و بهداشتی ممنوعیتی برای ثبت فورمولها و ترتیبات دوایی مقرر داشته وبرای دفاع از ارزشهای اجتماعی هر گونه اختراع یا هرگونه اختراع تكمیلی كه مخل انتظامات عمومی یا منافی عفت و اخلاق حسنه اجتماع یا مخالف حفظ الصحه عمومی باشد و یا تضادی با مقررات شرع مقدس داشته باشد قابل ثبت ندانسته است.
بعنوان مثال اگر شخصی وسیله ای اختراع نموده كه با استفاده از آن در سرقت از منازل مردم تسریع وتسهیل شود قاعده چنین اختراعی كه مخالف نظم عمومی جامعه می باشد قابلیت ثبت نخواهد داشت.

مدت اعتبار اختراع ثبت شده:
كسی كه مطابق قانون ثبت علائم تجارتی و اختراعت مصوب تیرماه ١٣١٠ اختراع خود را در اداره مالكیت صنعتی به ثبت رسانده و ورقه اختراع دریافت نماید وفق ماده ٣٣ قانون مذكور بنا به تقاضای مخترع به مدت ١٠ یا ١٥ یا نهایتا ٢٠ سال مورد حمایت قانونی قرار خواهد گرفت در مدت فوق الذكر مخترع با رعایت مواد قانونی مجاز به هر گونه استفاده قانونی خواهد بود.
بعداز انقضای مدت حمایت قانونی حتی به درخواست مخترع این مدت قابل تمدید نخواهد بود و منافع اختراع دیگر متعلق به شخص خاصی نیست بلكه متعلق به عموم مردم جامعه خواهد بود و هركس می تواند بطور مجانی بدون پرداخت وجهی به مخترع از دانش فنی آن اختراع استفاده نماید.

روشهای ثبت اختراع در ایران و جهان :
دو روش ثبت اختراع در جهان وجود دارد:
الف: روش اعلامی ب: روش تحقیقی

روش اعلامی 
ثبت اختراع بنحو روش اعلامی بر اساس ادعای مخترع صورت می گیرد در این روش ادعای مخترع مقرون به صحت تلقی شده و به شرط عدم سابقه ثبت ادعای مخترع به ثبت می رسد
ماده ٣٦ قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات مقرر می دارد كه :
ورقه ( سند) اختراع به هیچ وجه برای قابل استفاده بودن و یا جدید بودن و یا حقیقی بودن اختراع سندیت ندارد و همچنین ورقه اختراع مزبور به هیچ وجه دلالت بر این نمیكند كه تقاضا كننده یا موكل او مخترع واقعی است و یا شرح اختراع یا نقشه های آن صحیح است و اشخاص ذینفع می توانند نسبت به موارد مزبور در محكمه ابتدایی تهران اقامه دعوی كرده و خلاف آنرا ثابت نمایند.
باعنایت به ماده فوق ثبت اختراع در ایران روش اعلامی می باشد
مخترع موظف است كه مدارك اختراع ادعایی خود را به اداره مالیكت صنعتی ارائه نماید و اداره مالیكت صنعتی با بررسی ادعای مخترع در سوابق ثبتی خود یشرط اینكه اختراع مذكور قبلا بنام دیگری به ثبت نرسیده باشد اقدام به ثبت اختراع خواهد نمود و سند اختراع (ورقه) به نام مخترع را صادر خواهد كرد
در این حالت اداره مالكیت صنعتی كه مسئولیت صدور ورقه (سند) اختراع را بعهده دارد مسئول صحت وسقم اختراع مخترع نمی باشد بلكه مخترع شخصا پاسخگو خواهد بود و اگر شخص یا اشخاصی ادعایی نسبت به اختراع ثبت شده دارند باید درمحاكم ذیصلاح قضایی مستقر در تهران با خوانده قرار دادن مخترع اقامه دعوی نمایند و نتیجه رسیدگی و صدور حكم قطعی بیانگر واقعیت امر خواهد بود.

براساس حكم ماده ٣٧ قانون ثبت علایم و اختراعات مصوب ١٣١٠:
در موارد ذیل هر ذینفعی می تواند به محاكم تهران مراجعه و تقاضای صدور حكم دایر بر بطلان ورقه اختراع را بنماید:
الف: اختراع- اختراع جدید نباشد.
ب: وقتی كه ورقه ( سند) اختراع جهت امور نقشه های مالی و اختراعات مخل انتظامات عمومی و فرمولها و ترتیبات دوایی صادر شده باشد.
ج: وقتی كه اختراع به طریقه علمی صرف بوده و قابلیت استفاده عملی صنعتی یا فلاحتی (كشاورزی ) نداشته باشد
د: وقتی كه پنج سال از صدور ورقه (سند) اختراع گذشته و به موقع استفاده عملی گذاشته نشده باشد

روش تحقیقی:
بعضی از كشورها با بهره جستن از وسایل و امكانات و آزمایشگاه های مختلف در زمینه های متفاوت نسبت به بررسی ماهوی اختراع مخترع اقدام می نمایند و آزمایشات مدت مدیدی بطول می انجامد تا ادعای مخترع در خصوص اختراعش مورد بررسی قرار گرفته و صحت یا سقم ادعایش مشخص شود.
در این نظام سعی می شود كه اختراع قبل از ثبت بطور محرمانه نگهداری و حق تقدمی برای ثبت جهت متقاضی منظور شود و اگر ادعای مخترع مقرون به صحت نتشخیص داده شد نسبت به ثبت از تاریخ تقاضا و چنانچه ادعای مخترع صحت نداشته باشد نسبت به رد اختراع اقدام می گردد.
در برخی از كشورها از هر دو روش استفاده می گردد
مثلا در سوئیس در مورد اختراعاتی كه در زمینه ساعت و دارو انجام می گیرد روش تحقیقی ودر سایر زمینه ها با استفاده از روش اعلامی نسبت به ثبت اقدام می شود.

ورقه اختراع (یاسند اختراع یا گواهی ثبت اختراع):
وقتی كه اختراع مطابق قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات در اداره مالیكت صنعتی به ثبت برسد
نوشته ای كه اداره مزبور دال بر ثبت اختراع به متقاضی یا وكیل قانونی او می دهد ورقه اختراع یا سند ثبت اختراع یا گواهی ثبت اختراع نامیده می شود که وفق قانون ایجاد حقی برای دارنده آن می نماید.
ورقه اختراع به هیچ وجه برای قابل استفاده بودن یا جدید بودن و یا حقیقی بودن اختراع سندیت ندارد و همچنین وجود ورقه اختراع دلالت براین نمی كند كه تقاضا كننده یا موكل او مخترع واقعی می باشد و یا شرح اختراع یا نقشه های آن صحیح است .
ماده ٤٠ قانون فوق الذكر مقرر می دارد :
هر گونه معامله راجع به ورقه اختراع باید به موجب سند رسمی بعمل آمده و در دفتر ثبت اختراعات نیز ثبت شود.

وفق ماده ٤٣ قانون:
مخترع باید هر گونه تغییر در اختراع خود را به ثبت برساند.

اقامه دعوی برای بطلان ورقه ( سند ) اختراع:
ورقه اختراع كه در مقام اثبات ثبت اختراع می باشد در اداره مالیكت صنعتی صادر می گردد چنانكه قبلا نیز بیان گردید ورقه اختراع به هیچ وجه سندیت برای قابل استفاده بودن اختراع و یا نو بودن و یا واقع به حقیقت نیست

ورقه اختراع دلالت بر این امر دارد كه اختراع ادعایی مخترع بدون داشتن سابقه ثبت به ثبت رسیده و چنانچه ادعایی علیه شخص مخترع یا اختراع او وجود دارد باید در محاكم اقامه و رسیدگی شود.

ماده ٤٦ قانون ثبت علایم و اختراعات مقرر می دارد:
رسیدگی به دعاوی حقوی یا جزایی مربوط به اختراع یا علامات تجارتی در محاكم تهران بعمل خواهد آمد اگر چه در مورد دعاوی جزایی جرم در خارج از تهران واقع یا كشف و یا متهم در خارج تهران دستگیر شده باشد كه در این موارد تحقیقات مقدماتی در محل وقوع یا كشف جرم یا دستگیری متهم بعمل آمده و پرونده برای رسیدگی به محاكم تهران ارجاع می شود
.
ماده ٧ قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات مقرر داشته:
چنانچه تقاضای ثبت اختراع مخترع توسط اداره مالیكت صنعتی رد شود یا مواردی كه بعدا ذكر می گردد بعد از ثبت پیش آید اقامه دعوی در خصوص مورد اول ده روز پس از ابلاغ نظریه رد اداره مالكیت صنعتی و در خصوص مورد دوم به محض اطلاع از موارد سوئ باید نسبت به طرح دعوی در محاكم ذیصلاح قضایی تهران اقدام لازم معمول گردد

انتقال حقوق مكتسبه از ثبت اختراع:
انتقال حقوق مكتسبه از اختراع به دوصورت انتقال اختیاری و انتقال قهری متصور میباشد

الف: انتقال اختیاری :
هر شخصی كه اختراعش وفق مقررات قانونی در ایران به ثبت رسیده و ورقه اختراع را تحصیل نموده باشد می تواند با رعایت شرایط مقرر در قانون نسبت به انتقال عین یا منافع وی اجازه استفاده به دیگری اقدام نماید

ماده ٤٠ قانون ثبت علایم و اختراعات مقرر داشته:
هر گونه معامله راجع به ورقه اختراع باید به موجب سندرسمی بوده وباید هر گونه نقل و انتقال یا اجازه استفاده از اختراع را بموجب سند رسمی در دفاتر اسناد رسمی انجام گرددو با ارائه سند رسمی به اداره مالیكت صنعتی تقاضای ثبت مفاد نقل و انتقال یا هرگونه واگذاری دیگر را در دفتر ثبت بنماید.

ب: انتقال قهری:
در صورتی مالك ورقه اختراع فوت نمایند وراث متوفی نسبت به اخذ ورقه انحصار وراثت از مراجع ذیصلاح اقدام و سپس ورقه مزبور را به اداره مالكیت صنعتی ارائه تا نسبت به ثبت مفاد آن (براساس قانون ارث یا وصیت نامه متوفی ) در دفتر ثبت اختراع اقدام شود

حق رجوع به اسناد اختراعات ثبت شده:
پس از ثبت اختراع بنام متقاضی و صدور ورقه اختراع آگهی اختراع ثبت شده در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران درج خواهد شد و پس از آن هر كس می تواند به اداره مالیكت صنعتی مراجعه و كتبا درخواست ملاحظه اسناد و اوراق و نقشه های مربوط به اختراع را بنماید
رئیس اداره مالكیت صنعتی ضمن دستور ثبت درخواست اجازه ملاحظه پرونده اختراع ثبت شده در حضور احدی از كاركنان اداره را صادر خواهد نمود و چنانچه متقاضی نیاز به كپی برابر اصل از اسناد و مدارك و نقشه اختراع داشته باشد باید كتبا تقاضا نموده و ضمن پردخت حقوق دولتی متعلقه كپی درخواست شده توسط اداره تهیه و ضمن اخذ رسید به متقاضی تحویل می گردد.

ماده ٤٢ قانون ثبت علایم و اختراعات مقرر می دارد:
مراجعه به كلیه اسنادو اوراق مربوط به ثبت هر اختراع پس از صدرو ورقه اختراع آزاد است و هر كس می تواند از اسنادو اوراق مربوط به ورقه اختراع یا معلامت راجعه به آن با تادیه حقی كه بموجب نظامنامه معین خواهد شد سواد مصدق تحصیل كند

الزام به ثبت تغییرات در اختراع ثبت شده:
تغییرات در اختراع باید وفق مقررات با پردخت حقوق دولتی در اداره مالیكت صنعتی به ثبت برسد و مراتب در روزنامه رسمی درج شود
هر گونه تغییر یا اضافه یا تكمیلی در مدت اعتبار ورقه اختراعات باید با رعایت شرایط با تسلیم اظهارنامه همراه با توصیف مشروح و نقشه های اختراع بوده و ورقه اختراع تكمیلی صادر گردد
ورقه اختراع تكمیلی تابع همان شرایط و مقررات و اعتبار ورقه اختراع اصلی خواهد بود
تغییرات مربوط به نام و نشانی و تابعیت مخترع نیز باید به ثبت برسد.
چنانچه تغییرات مربوط به اصل اختراع یا مالك یا نام ونشانی و تابعیت مخترع به ثبت نرسد این گونه تغییرات قابلیت استناد و ادعا را در مراجع و محاكم ندارد.

طبقه بندی در اختراع:
بخشA: نیازهای بشری
زیر بخش: كشاورزی
زیربخش: مواد غذایی، توتون و تنباكو
زیربخش: اقلام شخصی یا لوازم خانگی
زیربخش: سلامتی و بهداشت- نجات ، تفریحی

بخشB: انجام عملیات؛ حمل ونقل و ترابری
زیربخش: جداسازی، مخلوط كردن
زیربخش: عملیات مختلف شكل دهی
زیربخش: چاپ ونشر
زیربخش: حمل ونقل، ترابری
زیربخش: تکنولوژی ریز ساختارها، تکنولوژی نانو

بخشC: شیمی ـ متالورژی
زیربخش: شیمی
زیربخش: متالورژی
زیربخش: تکنولوژی ترکیبی

بخشD: منسوجات، كاغذ
زیربخش: منسوجات یا سایر مواد انعطاف پذیر
زیربخش: كاغذ
ساخت وسازهای ثابت (غیر متحرک) Eبخش
زیربخش: سازه
زیربخش: حفاری زمین و سنگ،معدن کاری
مهندسی مكانیك، روشنایی، گرمایش و تسلیحات و مواد منفجره Fبخش
زیر بخش : موتور ها و پمپ ها
زیربخش: مهندسی در حالت کلی
زیربخش: روشنایی، گرمایش
زیربخش: تسلیحات ، مواد منفجره

بخشG: فیزیك
زیربخش: ابزار ها
زیربخش: دانش هسته‌ای

بخشH: الکتریسیته

قوانین اختراع:
ماده 1-اختراع نتیجه فكر فرد یا افراد است كه برای اولین بار فرآیند یا فرآورده‌ای خاص را ارائه می‌كند و مشكلی را دریك حرفه‌، فن‌، فناوری‌، صنعت و مانند آنها حل می‌نماید.
ماده2-اختراعی قابل ثبت است كه حاوی ابتكار جدید و دارای كاربرد صنعتی باشد. ابتكار جدید عبارت است از آنچه كه در فن یا صنعت قبلی وجود نداشته و برای دارنده مهارت عادی در فن مذكور معلوم و آشكار نباشد و از نظر صنعتی‌، اختراعی كاربردی محسوب می‌شود كه در رشته‌ای از صنعت قابل ساخت یا استفاده باشد. مراد از صنعت‌، معنای گسترده آن است و شامل مواردی نظیر صنایع‌دستی‌، كشاورزی‌، ماهیگیری و خدمات نیز می‌شود.
ماده3-گواهینامه اختراع سندی است كه اداره مالكیت صنعتی برای حمایت از اختراع صادر می‌كند و دارنده آن می‌تواند از حقوق انحصاری بهره‌مند شود.
ماده4-موارد زیر از حیطه حمایت از اختراع خارج است‌:
الفـ كشفیات‌، نظریه‌های علمی‌، روشهای ریاضی و آثار هنری‌.
بـ طرحها و قواعد یا روشهای انجام كار تجاری و سایر فعالیتهای ذهنی و اجتماعی‌.
جـ روشهای تشخیص و معالجه بیماریهای انسان یا حیوان‌.
این بند شامل فرآورده‌های منطبق با تعریف اختراع و مورد استفاده در روشهای مزبور نمی‌شود.
دـمنابع ژنتیك و اجزاء ژنتیك تشكیل‌دهنده آنها و همچنین فرآیندهای بیولوژیك تولید آنها.
هــ آنچه قبلاً در فنون و صنایع پیش‌بینی شده باشد.
فن یا صنعت قبلی عبارت است از هر چیزی كه در نقطه‌ای از جهان ازطریق انتشار كتبی یا شفاهی یا ازطریق استفاده عملی و یا هرطریق دیگر، قبل از تقاضا و یا درموارد حق تقدم ناشی از اظهارنامه ثبت اختراع‌، افشاء شده باشددرصورتی كه افشاء اختراع ظرف مدت شش ماه قبل از تاریخ تقاضا یا در موارد مقتضی قبل از تاریخ حق تقدم اختراع صورت گرفته باشد، مانع ثبت نخواهد بود.
وـ اختراعاتی كه بهره‌برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق‌حسنه باشد.

ماده5-چگونگی ذكر نام مخترع در گواهینامه اختراع و نحوه تعلق حق اختراع ثبت شده به شرح زیر است‌:
الفـ حقوق اختراع ثبت شده منحصراً به مخترع تعلق دارد.
بـ اگر افرادی به صورت مشترك اختراعی كرده باشند، حقوق ناشی از اختراع مشتركاً به آنان تعلق می‌گیرد.
جـ هرگاه دو یا چند نفر، مستقل از دیگری اختراع واحدی كرده باشند شخصی كه اظهارنامه اختراع خود را زودتر تسلیم كرده و یا درصورت ادعای حق تقدم هركدام بتوانند اثبات كنند كه در تاریخ مقدم اظهارنامه خود را به صورت معتبر تسلیم كرده‌اند، مشروط بر این‌كه اظهارنامه مذكور مسترد یا رد نگردیده یا مسكوت گذاشته نشده باشد، حق ثبت اختراع را خواهند داشت‌
دـ حقوق ناشی از اختراع ثبت شده قابل انتقال است و درصورت فوت صاحب حق به ورثه او منتقل می‌شود.
هــ درصورتی كه اختراع ناشی از استخدام یا قرارداد باشد، حقوق مادی آن متعلق به كارفرما خواهد بود، مگر آن كه خلاف آن درقرارداد شرط شده باشد.
وـ نام مخترع در گواهینامه اختراع قید می‌شود مگر این كه كتباً از اداره مالكیت صنعتی درخواست كند كه نامش ذكر نشود. هرگونه اظهار یا تعهد مخترع مبنی بر این كه نام شخص دیگری به عنوان مخترع قید گردد، فاقد اثر قانونی است‌.

ماده6-اظهارنامه ثبت اختراع كه به اداره مالكیت صنعتی داده می‌شود، باید موضوعی را كه حمایت از آن درخواست می‌شود، تعیین كرده‌ و به فارسی تنظیم شود، دارای تاریخ و امضاء بوده و خواسته‌، توصیف ادعا، خلاصه‌ای از توصیف اختراع درصورت لزوم نقشه‌های مربوطه دربرداشته باشد. هزینه‌های ثبت اظهارنامه از درخواست‌كننده ثبت دریافت می‌شود.

در تنظیم و تسلیم اظهارنامه باید موارد زیر رعایت شود:
الف ـ نام و سایر اطلاعات لازم درخصوص متقاضی‌، مخترع و نماینده قانونی او، درصورت وجود و عنوان اختراع در اظهارنامه درج شود.
ب ـ درمواقعی كه متقاضی شخص مخترع نیست‌، مدارك دال بر سمت قانونی وی همراه اظهارنامه تحویل گردد.
ج ـ ادعای مذكور در اظهارنامه‌، گویا و مختصر بوده و با توصیف همراه باشد، به نحوی كه برای شخص دارای مهارت عادی در فن مربوط واضح و كامل بوده و حداقل یك روش اجرائی برای اختراع ارائه كند. خلاصه توصیف فقط به منظور ارائه اطلاعات فنی است و نمی‌توان برای تفسیر محدوده حمایت به آن استناد كرد.

ماده7-متقاضی ثبت اختراع تا زمانی كه اظهارنامه او برای ثبت اختراع قبول نشده است می‌تواند آن را مسترد كند.

ماده8-اظهارنامه باید فقط به یك اختراع یا به دسته‌ای از اختراعات مرتبط كه یك اختراع كلی را تشكیل می‌دهند مربوط باشد. دراختراع كلی ذكر نكردن ارتباط اجزاء آن موجب بی‌اعتباری گواهینامه اختراع مربوط نمی‌شود. متقاضی می‌تواند تا زمانی كه اظهارنامه وی مورد موافقت قرار نگرفته است‌:
الفـ اظهارنامه خود را اصلاح كند، مشروط بر آن كه از حدود اظهارنامه نخست تجاوز نكند
بـ آن را به دو یا چند اظهارنامه تقسیم كند. اظهارنامه تقسیمی باید دارای تاریخ تقاضای اولیه بوده و درصورت اقتضاء، مشمول حق تقدم اظهارنامه نخستین است‌.

ماده9-متقاضی می‌تواند همراه با اظهارنامه خود، طی اعلامیه‌ای حق تقدم مقرر در كنوانسیون پاریس برای حمایت ازمالكیت صنعتی مورخ 1261 هجری شمسی (20 مارس 1883 میلادی‌) و اصلاحات بعدی آن را درخواست نماید. حق تقدم می‌تواند براساس یك یا چند اظهارنامه ملی یا منطقه‌ای یا بین‌المللی باشد كه در هر كشور یا برای هر كشور عضو كنوانسیون مذكور تسلیم شده است‌.

درصورت درخواست حق تقدم‌:
الفـ اداره مالكیت صنعتی از متقاضی می‌خواهد ظرف مدت معین‌، رونوشت اظهارنامه‌ای را ارائه دهد كه توسط مرجع ثبت اظهارنامه‌ای كه مبنای حق تقدم است‌، گواهی شده باشد.
بـ با پذیرش درخواست حق تقدم حمایتهای مذكور در كنوانسیون پاریس شامل آن خواهد بود.
درصورت عدم مراعات شرایط مندرج در این ماده و مقررات مربوط به آن‌، اعلامیه مذكور كان‌لم‌یكن تلقی می‌شود.

ماده10-بنا به درخواست اداره مالكیت صنعتی‌، متقاضی باید شماره و تاریخ اظهارنامه اختراعی را كه در خارج تسلیم كرده و عیناً و ماهیتاً مربوط به اختراع مذكور در اظهارنامه تسلیم شده به اداره مالكیت صنعتی است‌، ارائه دهد. همچنین با درخواست اداره مالكیت صنعتی متقاضی باید مدارك زیر را به اداره مذكور تسلیم كند:
الفـ تصویر هرگونه نامه و اخطاریه‌ای كه متقاضی درمورد نتایج بررسی‌های انجام شده درخصوص اظهارنامه‌های خارج دریافت كرده است‌.
بـ تصویر گواهینامه اختراع كه براساس اظهارنامه‌های خارجی ثبت شده است
جـ تصویر هرگونه تصمیم نهایی مبنی بر رد اظهارنامه خارجی یا رد ثبت اختراع ادعا شده در اظهارنامه خارجی‌.
دـ تصویر هر تصمیم نهایی مبنی بر بی‌اعتباری گواهینامه اختراع صادرشده براساس اظهارنامه خارجی‌.

ماده11-اداره مالكیت صنعتی تاریخ تقاضا را همان تاریخ دریافت اظهارنامه تلقی خواهد كرد مشروط بر این كه اظهارنامه در زمان دریافت‌، حاوی نكات زیر باشد:
الفـ ذكر صریح یا ضمنی این نكته كه ثبت یك اختراع تقاضا می‌شود.
بـ ذكر نكاتی كه شناخت هویت متقاضی را میسر می‌كند

جـ توصیف اجمالی اختراع‌.
اگر اداره مالكیت صنعتی تشخیص دهد كه اظهارنامه در زمان تقاضا فاقد شرایط فوق بوده است‌، از متقاضی دعوت خواهد كرد تا از تاریخ ابلاغ ظرف سی روز اصلاحات لازم را انجام دهد و تاریخ تقاضا همان تاریخ دریافت اصلاحات مذكور خواهد بود ولی اگر در مهلت تعیین شده اصلاح صورت نگیرد، اظهارنامه كان‌لم‌یكن تلقی خواهد شد.
ماده12-چنانچه در اظهارنامه به نقشه‌هایی اشاره شود كه در آن درج یا ضمیمه نشده است‌، اداره مالكیت صنعتی از متقاضی دعوت می‌كند تا نقشه‌ها را ارائه دهد. اگر متقاضی دعوت را اجابت كرده و نقشه‌های مورد اشاره را ارائه نماید، اداره مذكور تاریخ دریافت نقشه را تاریخ تقاضا تلقی خواهد نمود. درغیر این صورت‌، تاریخ تقاضا را همان تاریخ دریافت اظهارنامه قید نموده و اشاره به نقشه‌ها را كأن لم یكن تلقی خواهد كرد.

ماده13-پس از قید تاریخ تقاضا، اداره مالكیت صنعتی اظهارنامه را از نظر انطباق با شرایط مندرج در این قانون و آئین‌نامه آن‌، بررسی خواهد كرد و درصورت تشخیص انطباق‌، اقدام لازم را برای ثبت اختراع انجام می‌دهد. درغیر این صورت اظهارنامه را رد و مراتب را به متقاضی ابلاغ می‌كند.

ماده14-اداره مالكیت صنعتی پس از ثبت اختراع باید:
الفـ درخصوص ثبت اختراع یك نوبت آگهی منتشر كند.
بـ گواهینامه ثبت اختراع را صادر كند.
جـ رونوشت گواهینامه ثبت اختراع را بایگانی و پس از دریافت هزینه مقرر، اصل آن را به متقاضی تسلیم كند.
دـ به درخواست دارنده گواهینامه اختراع‌، تغییراتی را در مضمون و نقشه‌های اختراع‌، به منظور تعیین حدود حمایت اعطاء شده انجام دهد، مشروط بر این كه در نتیجه این تغییرات‌، اطلاعات مندرج در گواهینامه اختراع ازحدود اطلاعات مذكور در اظهارنامه اولیه‌ای كه اختراع براساس آن ثبت شده است‌، تجاوز نكند.

ماده15-حقوق ناشی از گواهینامه اختراع به ترتیب زیر است‌:
الفـ بهره‌برداری ازاختراع ثبت شده در ایران توسط اشخاصی غیر از مالك اختراع‌، مشروط به موافقت مالك آن است‌. بهره‌برداری از اختراع ثبت شده به شرح آتی خواهد بود:
1 ـ درصورتی كه اختراع درخصوص فرآورده باشد:
اول ـ ساخت‌، صادرات و واردات‌، عرضه برای فروش‌، فروش و استفاده از فرآورده‌.
دوم ـ ذخیره به قصد عرضه برای فروش‌، فروش یا استفاده از فرآورده‌.
2 ـ درصورتی كه موضوع ثبت اختراع فرآیند باشد:
اول ـ استفاده از فرآیند.
دوم ـ انجام هر یك از موارد مندرج در جزء (1) بند (الف‌) این ماده درخصوص كالاهایی كه مستقیماً از طریق این فرآیند به دست می‌آید.
بـ مالك می‌تواند با رعایت بند (ج‌) این ماده و ماده (17) علیه هر شخص كه بدون اجازه او بهره‌برداریهای مندرج در بند (الف‌) را انجام دهد و به حق مخترع تعدی كند و یا عملی انجام دهد كه ممكن است منجر به تعدی به حق مخترع شود، به دادگاه شكایت كند.
جـ حقوق ناشی از گواهینامه اختراع شامل موارد زیر نمی‌شود:
1ـ بهره‌برداری از كالاهایی كه توسط مالك اختراع یا با توافق او در بازار ایران عرضه‌می‌شود.
2ـ استفاده از وسایل موضوع اختراع در هواپیماها، وسائط نقلیه زمینی یا كشتی‌های سایر كشورها كه به طور موقت یا تصادفاً وارد حریم هوایی‌، مرزهای زمینی یا آبهای كشور می‌شود.
3ـ بهره‌برداریهایی كه فقط با اهداف آزمایشی درباره اختراع ثبت شده انجام می‌شود.
4ـ بهره‌برداری توسط هر شخصی كه با حُسن نیت قبل از تقاضای ثبت اختراع یا درمواقعی كه حق تقدم تقاضا شده است‌، قبل از تاریخ تقاضای حق تقدم همان اختراع‌، از اختراع استفاده می‌كرده یا اقدامات جدی و مؤثری جهت آماده شدن برای استفاده از آن در ایران به عمل می‌آورده است‌.
دـ حقوق استفاده كننده قبلی كه در جزء(4) بند (ج‌) این ماده قید شده است‌، تنها به همراه شركت یا كسب و كار یا به همراه بخشی كه در آن از اختراع استفاده می‌شده یا مقدمات استفاده از آن فراهم گردیده‌، قابل انتقال یا واگذاری است‌.

ماده16-اعتبار گواهینامه اختراع با رعایت این ماده‌، پس از بیست‌سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع منقضی می‌شود. به‌منظور حفظ اعتبار گواهینامه یا اظهارنامه اختراع‌، پس از گذشت یك سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه و قبل از شروع هر سال‌، مبلغی كه به موجب آئین‌نامه این قانون تعیین می‌شود، توسط متقاضی به اداره مالكیت صنعتی پرداخت می‌گردد. تأخیر در پرداخت، حداكثر تا شش ماه در صورت پرداخت جریمه مجاز است‌.درصورتی كه هزینه سالانه پرداخت نشود، اظهارنامه مربوط مسترد شده تلقی و یا گواهینامه اختراع‌، فاقد اعتبار می‌شود.
ماده17-دولت یا شخص مجاز از طرف آن‌، با رعایت ترتیبات زیر، می‌توانند از اختراع بهره‌برداری نمایند:
الفـ درمواردی كه با نظر وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی‌ربط منافع عمومی مانند امنیت ملی‌، تغذیه‌، بهداشت یا توسعه سایر بخشهای حیاتی اقتصادی كشور، اقتضاء كند كه دولت یا شخص ثالث از اختراع بهره‌برداری نماید و یا بهره‌برداری از سوی مالك یا شخص مجاز از سوی او مغایر با رقابت آزاد بوده و از نظر مقام مذكور، بهره‌برداری از اختراع رافع مشكل باشد،
موضوع در كمیسیونی مركب از رئیس سازمان ثبت اسناد و املاك كشور، یكی از قضات دیوان عالی كشور با معرفی رئیس قوه قضائیه‌، دادستان كل كشورنماینده رئیس‌جمهور و وزیر یابالاترین مقام دستگاه ذی‌ربط مطرح و درصورت تصویب‌، با تعیین كمیسیون مذكور، سازمان دولتی یا شخص ثالث بدون موافقت مالك اختراع‌، از اختراع بهره‌برداری می‌نماید.
بـ بهره‌برداری از اختراع محدود به منظوری خواهد بود كه در مجوز آمده است و مشروط به پرداخت مبلغ مناسب به مالك مذكور با درنظرگرفتن ارزش اقتصادی مورد اجازه می‌باشد. درصورتی كه مالك اختراع یا هر شخص ذی‌نفع دیگر توضیحی داشته باشند، كمیسیون پس از رسیدگی به اظهارات آنان و لحاظ كردن بهره‌برداری در فعالیتهای غیررقابتی اتخاذ تصمیم خواهد كرد. كمیسیون می‌تواند بنا به درخواست مالك اختراع یا سازمان دولتی یا شخص ثالثی كه مجوز بهره‌برداری از اختراع ثبت شده را دارد، پس از رسیدگی به اظهارات طرفین یا یكی از آنها در محدوده‌ای كه ضرورت اقتضاء نماید، نسبت به تصمیم‌گیری مجدد اقدام كند.
جـ درصورتی كه مالك اختراع ادعا نماید كه شرایط و اوضاع و احوالی كه باعث اتخاذ تصمیم شده دیگر وجود ندارد و امكان تكرار آن میسر نیست و یا این كه ادعا نماید سازمان دولتی یا شخص ثالثی كه توسط كمیسیون تعیین شده نتوانسته طبق مفاد تصمیم و شرایط آن عمل كند، موضوع در كمیسیون مطرح و بررسی پس از استماع اظهارات مالك اختراع‌، وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی‌ربط و بهره‌بردار، اجازه بهره‌برداری لغو شده و حسب مورد اجازه بهره‌برداری برای مالك یا بهره‌بردار دیگر صادر می‌شود. با احراز شرایط مقرر در این بند، اگر كمیسیون تشخیص دهد حفظ حقوق قانونی اشخاصی كه این اجازه را كسب كرده‌اند، بقاء تصمیم را ایجاب می‌نماید آن تصمیم را لغو نمی‌كند.
درمواردی كه اجازه بهره‌برداری توسط كمیسیون به شخص ثالثی داده شده است‌، می‌توان آن مجوز را فقط به همراه شركت یا كسب و كار شخص تعیین‌شده ازطرف كمیسیون یا به همراه قسمتی از شركت یا كسب و كاری كه اختراع در آن بهره‌برداری می‌شود، انتقال داد.

د ـ اجازه بهره‌برداری موضوع این ماده‌، مانع انجام امور زیر نیست‌:
1 ـ انعقاد قرارداد بهره‌برداری توسط مالك اختراع‌، با رعایت مقررات این ماده‌.
2 ـ بهره‌برداری مستمر از حقوق تفویضی توسط مالك اختراع طبق مندرجات بند (الف‌) ماده (15).
3 ـ صدور اجازه استفاده ناخواسته طبق اجزاء (1) و (2) بند (ح‌) این ماده‌.
هـ ـ درخواست اجازه بهره‌برداری از كمیسیون باید همراه دلیل و سندی باشد كه به‌موجب آن ثابت شود دستگاه دولتی یا شخص مجاز، از مالك اختراع درخواست بهره‌برداری كرده ولی نتوانسته است اجازه بهره‌برداری را با شرایط معقول و ظرف مدت زمان متعارف تحصیل نماید.
رعایت مراتب این بند، درصورت فوریت ناشی از مصالح ملی یا موارد حصول شرایط قهریه در كشور كلاً به تشخیص كمیسیون لازم نخواهد بود، مشروط بر آن كه در این قبیل موارد مالك اختراع دراولین فرصت ممكن از تصمیم كمیسیون مطلع شود.
وـ بهره‌برداری از اختراع توسط سازمان دولتی یا اشخاص ثالثی كه توسط كمیسیون تعیین شده‌اند، برای عرضه در بازار ایران است‌.
زـ اجازه كمیسیون درخصوص بهره‌برداری از اختراع در زمینه فناوری نیمه‌هادیها، تنها در موردی جایز است كه به منظور استفاده غیرتجاری عمومی بوده یا درموردی باشد كه وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی‌ربط تشخیص دهد كه نحوه استفاده از اختراع ثبت شده توسط مالك یا استفاده كننده آن غیررقابتی است‌.
حـ پروانه بهره‌برداری بدون موافقت مالك‌، در موارد زیر نیز با ترتیباتی كه ذكر می‌شود قابل صدور است‌:
1ـ درصورتی كه در یك گواهینامه اختراع ادعا شده باشد كه بدون استفاده از یك اختراع ثبت‌شده قبلی قابل بهره‌برداری نیست و اختراع مؤخر نسبت به اختراع مقدم‌، متضمن پیشرفت مهم فنی و دارای اهمیت اقتصادی قابل توجه باشد، اداره مالكیت صنعتی به درخواست مالك اختراع مؤخر پروانه بهره‌برداری از اختراع مقدم را درحد ضرورت‌، بدون موافقت مالك آن‌، صادر می‌كند.
2ـ درمواقعی كه طبق جزء (1) این بند پروانه بهره‌برداری بدون موافقت مالك صادر شده باشد، اداره مالكیت صنعتی به درخواست مالك اختراع مقدم‌، پروانه بهره‌برداری از اختراع مؤخر را نیز بدون موافقت مالك آن صادر می‌كند.
3ـ درصورت درخواست صدور پروانه بهره‌برداری بدون موافقت مالك طبق اجزاء (1) و (2) این بند در تصمیم مربوط به صدور هر یك از پروانه‌های مذكور، حدود و كاربرد پروانه و مبلغ مناسبی كه باید به مالك اختراع ذی‌ربط پرداخت شود و شرایط پرداخت‌، تعیین می‌شود.
4ـ درصورت صدور پروانه بهره‌برداری طبق جزء (1) انتقال آن فقط به همراه اختراع مؤخر و درصورت صدور پروانه بهره‌برداری طبق جزء (2) انتقال آن فقط به همراه اختراع مقدم مجاز است‌.
5 ـ درخواست صدور پروانه بهره‌برداری بدون موافقت مالك مشروط به پرداخت هزینه مقرر می‌باشد.
6 ـ درصورت صدور پروانه بهره‌برداری بدون موافقت مالك، اجزاء‌(1) و (2) این بند و بندهای (ب‌) تا (و) و نیز بند (ط‌) این ماده قابل اعمال است‌
طـ تصمیمات كمیسیون درمحدوده بندهای این ماده‌، در دادگاه‌ عمومی تهران قابل اعتراض است‌.

ماده18-هر ذی‌نفع می‌تواند ابطال گواهینامه اختراعی را از دادگاه درخواست نماید. درصورتی كه ذی‌نفع ثابت كند یكی از شرایط مندرج در مواد (1)، (2)، (4) و صدر ماده (6) و بند (ج‌) آن رعایت نشده است یا این كه مالك اختراع‌، مخترع یا قائم مقام قانونی او نیست‌، حكم ابطال گواهینامه اختراع صادر می‌شود.هر گواهینامه اختراع یا ادعا یا بخشی از ادعاهای مربوط كه باطل شده است‌، از تاریخ ثبت اختراع باطل تلقی می‌شود. رأی نهایی دادگاه به اداره مالكیت صنعتی ابلاغ می‌گردد و اداره مزبور آن را ثبت و پس از دریافت هزینه‌، آگهی مربوط به آن را دراولین فرصت ممكن منتشر می‌كند.
ماده19-چنانچه مالك اختراع بخواهد ازاختراع ثبت شده استفاده ‌كند، سازمان ثبت اسناد و املاك كشور حداكثر ظرف مهلت یك هفته موضوع را به دستگاه یا دستگاههای ذی‌ربط منعكس می‌نماید.دستگاههای مذكور در خصوص امكان بهره‌برداری از اختراع حداكثر ظرف مدت دوماه اظهار نظر نموده و نتیجه را جهت صدور پروانه بهره‌برداری كتباً به سازمان ثبت اسناد و املاك اعلام می‌نماید.

مدارك لازم جهت تقاضای ثبت اختراع:
وفق ماده ٢٢و ٢٣ آیین نامه اجرایی قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات متقاضی ثبت باید مدارك ذیل راتهیه و به اداره مالیكت صنعتی تسلیم نماید.
1-اظهارنامه اختراع 3 نسخه
2-توصیف مشروح اختراع یا وسیله جدیدی كه بررسی آن تقاضا می شود ٣ نسخه .
اختراع مورد ادعای مخترع باید بطور كامل شرح داده شود
در شرح اختراع باید تمام جنبه های اختراع ادعایی بطور وضوح بیان گردد
توصیه می شود در تهیه شرح -توصیف اختراع از كاغذهای A4استفاده گردد
3-نقشه های اختراع ٣ نسخه
نقشه كامل اختراع باید با مركب و از روی مقیاس متری تهیه و ذیل نقشه ها توسط متقاضی یا وكیل او امضا و مهر شود
وفق ماده ٢٧ آیین نامه اجرایی قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات :
نقشه ها و توصیف مشروح اختراع در روی كاغذی كه ٣٤ سانتی متر طول و ٢٢ سانتی متر عرض داشته باشد رسم گردد و همچنین برای ا نجام امر مذكور فقط از یك روی كاغذ استفاده شود
4-در صورتی كه تقاضای ثبت اختراع از طرف شركت ثبت شده بعمل آمده باشد یك برگ روزنامه رسمی دال بر مدیریت شركت بایستی به ضمیمه مدارك تسلیم اداره مالكیت صنعتی شود.
5-فتوكپی شناسنامه مخترع یا مخترعین

طرح صنعتی
تعریف طرح صنعتی:
از نظر این قانون‌، هرگونه ترکیب خطوط یا ‌رنگ‌ها و هرگونه شکل سه‌بعدی با خطوط‌، ‌رنگ‌ها و یا بدون آن‌، به‌گونه‌ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد، طرح صنعتی است‌.
در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهری مشمول حمایت از این قانون نمی‌باشد.
طرح صنعتی زمانی قابل ثبت است که جدید و یا اصیل باشد
طرح صنعتی زمانی جدیـد است که ازطریق انتشار به طور محسـوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر، قـبل از تاریخ تسـلیم اظـهارنامه یا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت، در هیچ نقطه‌ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد..

مهلت ارفاقی در طرح صنعتی چیست:
1ـ افشاء به دلیل یا در نتیجه سوء استفاده اشخاص ثالث یا ذی‌حق قبلی متقاضی انجام شده باشد؛
2ـ افشاء در نتیجه شرکت در یک نمایشگاه رسمی باشد که در این فرض متقاضی باید گواهی شرکت در این نمایشگاه را که به تأیید مسئولان ذی‌ربط رسیده همراه با درج این مطلب که اختراع فقط در نمایشگاه مذکور به نمایش گذاشته شده است، ظرف 30 روز از تاریخ تسلیم اظهارنامه به مرجع ثبت تسلیم نماید.
نکته:منظور از نمایشگاه رسمی نمایشگاهی ‌است که توسط دولت یا ادارات ذی‌صلاح داخلی تشکیل می‌شود و یا توسط دولت یا اشخاص ذی‌صلاح در یک کشور عضو کنوانسیون پاریس و در سطح بین‌المللی برگزار می‌گردد. در فرض اخیر، گواهی مسؤولان ذی‌ربط نمایشگاه رسمی باید به تأیید نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران رسیده باشد

حقوق ناشی از ثبت طرح صنعتی و مدت اعتبار آن به شرح زیر است:‌
1- بهره‌برداری از هر طرح صنعتی که در ایران ثبت شده باشد، توسط اشخاص‌، مشروط به موافقت مالک آن است‌.
2- بهره‌برداری از یک طرح صنعتی ثبت شده عبارت است از: ساخت‌، فروش و وارد کردن اقلام حاوی آن طرح صنعتی‌.
3- مالک طرح صنعتی ثبت شده‌، می‌تواند علیه شخصی که بدون موافقت او افعال مذکور شماره 2 را انجام دهد یا مرتکب عملی شود که عادتاً موجبات تجاوز آینده را فراهم آورد، در دادگاه اقامه دعوی نماید.
4- مدت اعتبار طرح صنعتی پنج سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن خواهد بود. این مدت را می‌توان برای دو دوره پنجساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه مربوط تمدید نمود. پس از انقضاء هر دوره که از پایان دوره شروع می‌شود، یک مهلت شش ماهه برای پرداخت هزینه تمدید گردیده و همچنین جریمه تأخیر در نظر گرفته خواهد شد.

شرایط اظهارنامه-بررسی‌، ثبت و انتشار -آگهی طرح صنعتی:
1- تاریخ اظهارنامه همان تاریخ تسلیم آن به اداره مالکیت صنعتی است‌، مشروط بر این که در زمان تسلیم‌، اظهارنامه حاوی کلیه اطلاعاتی باشد که شناسایی متقاضی و همچنین نمایش گرافیکی کالای متضمن طرح صنعتی را میسر سازد.
2- هرگاه درخواستی طبق ماده 25 (:ممکن است ضمن اظهارنامه درخواست شود که انتشار آگهی ثبت طرح صنعتی از تاریخ تسلیم اظهارنامه، حداکثر تا دوازده ماه و یا اگر ادعای حق تقدم شده است از تاریخ حق تقدم به تأخیر افتد)ارائه شده باشد، پس از ثبت طرح صنعتی‌، نمونه طرح و مفاد اظهارنامه منتشر نمی‌شود. در این صورت اداره مالکیت صنعتی‌، یک آگهی حاوی تأخیر انتشار طرح صنعتی مذکور و اطلاعات مربوط به هویت مالک طرح ثبت شده و تاریخ تسلیم اظهارنامه و مدت تأخیر مورد درخواست و سایر امور ضروری را منتشر می‌کند. پس از انقضاء مدت تأخیر درخواست شده‌، اداره مالکیت صنعتی آگهی طرح صنعتی ثبت‌شده را منتشر خواهد کرد. رسیدگی به دعوی راجع به یک طرح صنعتی ثبت شده درمدت تأخیر انتشار آگهی مشروط به آن است که اطلاعات مندرج در دفاتر ثبت و اطلاعات مربوط به پرونده اظهارنامه به شخصی که علیه او دعوی اقامه می‌شود به طور کتبی ابلاغ شده باشد
3- دو یا چند طرح صنعتی را می‌توان در یک اظهارنامه قید و تسلیم نمود، مشروط بر آن‌که مربوط به یک طبقه‌بندی بین‌المللی و یا مربوط به یک مجموعه یا ترکیبی از اجزاء باشد.
4- ممکن است ضمن اظهارنامه درخواست شود که انتشار آگهی ثبت طرح صنعتی از تاریخ تسلیم اظهارنامه، حداکثر تا دوازده ماه و یا اگر ادعای حق تقدم شده است از تاریخ حق تقدم به تأخیر افتد.
5- متقاضی می‌تواند تا زمانی که اظهارنامه در جریان بررسی است‌، آن را مسترد نماید.
6- اظهارنامه ثبت طرح صنعتی که به اداره مالکیت صنعتی تسلیم می‌شود، همراه نقشه‌، عکس وسایر مشخصات‌گرافیکی ‌کالا که ‌تشکیل‌دهنده طرح صنعتی هستند و ذکر نوع فرآورده‌هایی که طرح صنعتی برای آنها استفاده می‌شود، خواهد بود. اگر طرح صنعتی سه بعدی باشد، اداره مالکیت صنعتی می‌تواند نمونه واقعی یا ماکتی از آن را نیز به همراه اظهارنامه درخواست نماید. اظهارنامه مشمول هزینه مقرر برای تسلیم آن خواهد بود.
اظهارنامه باید دربردارنده مشخصات طرح باشد و در مواردی که متقاضی همان طراح نیست‌، اظهارنامه باید به همراه مدرکی باشد که ذی‌حق بودن متقاضی را برای ثبت طرح صنعتی ثابت نماید

تمدید ثبت طرح صنعتی:
1- مالک طرح صنعتی می‌تواند با پرداخت هزینه مقرر، درخواست تمدید اعتبار ثبت طرح صنعتی را برای دو دوره پنج‌ساله متوالی دیگر بنماید. درخواست تمدید ثبت، ظرف شش‌ماه قبل از انقضای مدت اعتبار ثبت طرح صنعتی در هر دوره، به عمل خواهد آمد.
در صورت عدم درخواست تمدید ثبت ظرف مهلت یاد شده، امکان درخواست آن ظرف مهلت 6 ماه پس از پایان اعتبار ثبت طرح صنعتی، با پرداخت جریمه تأخیر طبق جدول هزینه‌ها وجود دارد، واِلّا ثبت طرح صنعتی از درجه اعتبار ساقط خواهد شد.
2- درخواست تمدید ثبت طرح صنعتی در دو نسخه توسط مالک طرح ثبت شده یا نماینده قانونی او تهیه و پس از امضاء و الصاق تصویر نمونه طرح و رسید پرداخت هزینه مربوط، به مرجع ثبت تسلیم می‌گردد
مرجع ثبت پس از دریافت درخواست تمدید ثبت و ضمائم، آن را در دفتر مربوط وارد کرده و برروی هریک از نسخ درخواست، تاریخ دریافت و شماره آن را قید و نسخه دوم آن را که دارای همان مشخصات نسخه اصلی است، بعد از امضاء و مهر به‌عنوان رسید به درخواست‌کننده مسترد خواهد کرد.
3- درخواست تمدید ثبت طرح صنعتی باید حاوی نکات ذیل باشد::
الف- شماره و تاریخ ثبت اظهارنامه و طرح صنعتی‌ای که تمدید آن مورد درخواست است؛
ب- طبقه یا طبقات کالاهای موضوع طرح صنعتی؛
ج- اسم و آخرین نشانی کامل مالک طرح صنعتی ثبت شده یا نماینده قانونی وی، در صورتی که درخواست توسط نماینده به عمل آید.
مدارک مثبت هویت متقاضی، رسید مربوط به پرداخت هزینه تمدید، حداقل شش نمونه از طرح و مدارک نمایندگی قانونی، درصورتی که درخواست توسط نماینده به عمل آید، باید به همراه درخواست تمدید ارائه شود.
4- تمدید ثبت، دنباله ثبت اصلی، در دفتر ثبت طرح به عمل خواهد آمد و پس از انتشار آگهی مربوط، گواهی‌نامه تمدید ثبت طبق فرم صادر و تسلیم مالک طرح یا نماینده قانونی وی خواهد شد. گواهی‌نامه تمدید شامل مندرجات گواهی‌نامه اصلی، با انجام تغییرات لازم، و نیز مدت اعتبار طرح صنعتی و تاریخ انقضای آن خواهد بود.
نکته:در موقع تمدید ثبت، مرجع ثبت مکلف است طبقه محصولات را مطابق با جدیدترین ویرایش طبقه بندی بین‌المللی در دفتر، ثبت و گواهی‌نامه تمدید ثبت طرح صنعتی را براساس آن تصحیح نماید. هزینه تغییر طبقات ناشی از اعمال ویرایش جدید طبقه‌بندی بین‌المللی و هزینه انتشار آگهی مربوط در روزنامه رسمی به عهده مالک علامت خواهد بود.
نکته:تمدیدثبت طرح صنعتی نمی‌تواند هیچ تغییری در آخرین شکل ثبت آن به‌وجودآورد.


تغییرات، در مورد طرح صنعتی ثبت شده:
مالک طرح صنعتی مکلف است هر نوع تغییر راجع به اسم، نشانی، تابعیت و اقامتگاه یا اعطاء اجازه بهره‌برداری از طرح یا انتقال و یا اعراض از مالکیت طرح صنعتی ثبت شده را کتباً و همراه با مدارک مربوط جهت ثبت در سوابق به مرجع ثبت اعلام نماید. اعمال این تغییرات با رعایت مقررات قانون و این آیین‌‌نامه خواهد بود.
چنانچه در طبقه‌بندی بین‌المللی طرح صنعتی ثبت شده تغییراتی به وجود آید، مالک طرح صنعتی می‌تواند از مرج ثبت درخواست کند که تغییرات مذکور در گواهی‌نامه طرح صنعتی اعمال شود

اجاره بهره برداری، در مورد طرح صنعتی ثبت شده:
در مواردی که مالک طرح اجازه بهره‌برداری از طرح را به دیگری واگذار کند، مدارک و اسناد رسمی مثبت این اجازه باید جهت ثبت در دفتر مربوط، به مرجع ثبت ارائه شود. در این فرض مرجع ثبت، مفاد مجوز را به صورت محرمانه حفظ، لکن اجازه بهره‌برداری را ثبت و آگهی می‌کند.
مراتب فسخ یا خاتمه پیش از موعد مجوز بهره‌برداری در صورتی که در چارچوب متن قرارداد و مطابق قوانین و مقررات مربوط باشد، نیز به موجب مقررات این ماده، با انجام تغییرات لازم، قابل ثبت خواهد بود.

انتقالات، در مورد طرح صنعتی ثبت شده:
هرنوع انتقال گواهی‌نامه طرح صنعتی باید در مرجع ثبت به ثبت برسد.
درخواست کتبی برای ثبت انتقال باید همراه با مدارک ذیل تسلیم مرجع ثبت گردد:
1- آخرین گواهی‌نامه معتبر طرح صنعتی؛
2- سند رسمی حاکی از انتقال؛
3- مدارک نمایندگی قانونی؛
4- رسید مربوط به پرداخت هزینه‌ها.
5- عنوان طرح
6- تاریخ ثبت انتقال؛
7- شماره ثبت طرح در ایران، با ذکر کالا یا کالاهایی که طرح ثبت شده مربوط به آن می‌باشد؛
8- اسم، اقامتگاه و تابعیت مالکان قدیم و جدید؛
9- اسم و نشانی نماینده قانونی مالک جدید در ایران، در صورت وجود.

اعراض، در مورد طرح صنعتی ثبت شده:
مالک طرح صنعتی می‌تواند با تسلیم درخواست کتبی به مرجع ثبت، از حقوق خود نسبت به طرح صنعتی ثبت شده معتبر، اعراض حاصل نماید.
مدارک ذیل باید به درخواست اعراض منضم گردد:
1- اقرارنامه رسمی مبنی بر اعراض که به امضاء مالک طرح صنعتی رسیده است؛
2- اصل گواهی‌نامه طرح صنعتی ثبت شده؛
3- مدارک نمایندگی قانونی، در صورت وجود؛
4- رسید مربوط به پرداخت حق ثبت تغییرات.
نکته:اعراض مالک طرح صنعتی از حقوق خود نسبت به طرح صنعتی ثبت شده مشروط به این است که بهره‌برداری از طرح‌صنعتی، در زمانی که ثبت آن معتبر بوده است، به دیگری واگذار نشده باشد.
نکته: در صورت اعراض، حق ثبت و سایر هزینه‌های پرداختی به مرجع ثبت، مسترد نخواهد شد.
5- در صورتی که انتقال، اعطاء اجازه بهره‌برداری، فسخ و خاتمه پیش از موعد مجوز بهره‌برداری یا اعراض از مالکیت طرح صنعتی ثبت شده در خارج از کشور انجام شده باشد، اصل یا رونوشت مصدق سند مربوط که در آن شماره و تاریخ ثبت طرح صنعتی در ایران قید و به تأیید نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران رسیده باشد، دلیل انتقال، اعطاء‌اجازه بهره‌برداری، فسخ و خاتمه پیش از موعد مجوز بهره‌برداری، یا اعراض از مالکیت طرح صنعتی، برای ثبت آن در ایران خواهد بود.
6- کلیه تغییرات و انتقالات یا فسخ و خاتمه و یا اعراض از طرح صنعتی ثبت شده در صفحه مخصوص مربوط به ثبت طرح صنعتی، ثبت و در ظهر گواهی‌نامه طرح صنعتی درج می‌گردد و جز در مورد تغییر نشانی، به هزینه ذی‌نفع ظرف 30 روز از تاریخ ثبت در روزنامه رسمی آگهی می‌شود. موارد مذکور تا زمانی که به ثبت نرسیده‌اند، در مقابل اشخاص ثالث قابل استناد نمی‌باشند. ثبت آن‌ها منوط به پرداخت هزینه‌های مقرر در جدول هزینه‌ها و در صورت لزوم هزینه انتشار آگهی مربوط خواهد بود.

اعتراض درثبت طرح صنعتی:
1- تصمیم مرجع ثبت مبنی بر رد اظهارنامه، از سوی متقاضی قابل اعتراض است
اعتراض باید در دو نسخه به صورت کتبی و همراه با دلایل و مستندات مربوط و رسید مربوط به پرداخت هزینه رسیدگی به رد ثبت ظرف مدت 30 روز از تاریخ ابلاغ تصمیم، از طریق مرجع ثبت به کمیسیون موضوع ماده 170 این آئین‌نامه تسلیم شود.
پس از ثبت اعتراض‌نامه، نسخه دوم آن با قید تاریخ و شماره وصول به معترض مسترد می‌گردد. مهلت مذکور برای متقاضی مقیم خارج از کشور 60 روز می‌باشد.
نکته:در صورت رد اعتراض در کمیسیون، هزینه رسیدگی به رد ثبت قابل استرداد نخواهد بود.

2- هرگاه اعتراض معترض مبنی بر ادعای حق مالکیت، نسبت به طرح صنعتی‌ای باشد که اظهارنامه ثبت آن تسلیم مرجع ثبت شده است در صورتی که طرح صنعتی قبلاً به نام او ثبت نشده است، باید همزمان با اعتراض، برای طرح صنعتی خود مطابق قانون و این آیین‌نامه تقاضای ثبت کرده و حق ثبت اظهارنامه و حق ثبت طرح صنعتی و تمام مخارج مربوط به آن را تأدیه نماید
. مرجع ثبت موظف است با رعایت ماده 101 این ‌آیین‌نامه، ظرف 10 روز از تاریخ وصول اعتراض نسخه‌ای از اعتراض‌نامه را به انضمام رونوشت مدارک و دلایل استنادی به متقاضی ثبت ابلاغ نماید
متقاضی مکلف است از تاریخ ابلاغ اعتراض‌نامه پاسخ مکتوب خود را ظرف 20 روز نسبت به اعتراض وارده به مرجع ثبت تسلیم نماید. عدم پاسخ متقاضی به ابلاغ در مهلت مقرر به منزله تمکین وی خواهد بود.
هرگاه متقاضی کتباً به اعتراض تمکین نماید، درخواست او برای ثبت طرح صنعتی مسترد شده تلقی می‌گردد و مراتب کتباً به معترض ابلاغ می‌شود تا در صورتی که طرح صنعتی وی به ثبت نرسیده باشد، برطبق اظهارنامه‌ای که همزمان با اعتراض تسلیم کرده است نسبت به ثبت آن اقدام کند. در صورت عدم تمکین متقاضی، مرجع ثبت مراتب را ظرف 10 روز به معترض ابلاغ کرده و وی از این تاریخ 20روز مهلت دارد که اعتراض خود را از طریق مرجع ثبت تسلیم کمیسیون موضوع ماده 170 این آیین‌‌نامه نماید. همین ترتیب در موردی نیز باید رعایت شود که اعتراض معترض مبنی بر ادعای داشتن برخی حقوق، غیر از حق مالکیت، نسبت به طرح صنعتی‌ای باشد که اظهارنامه ثبت آن تسلیم مرجع ثبت شده ولی هنوز در ایران به ثبت نرسیده است، مگر اینکه طرح صنعتی قانوناً قابل ثبت نباشد. در این فرض نیازی به تسلیم اظهارنامه ثبت طرح صنعتی به مرجع ثبت نخواهد بود. تصمیم کمیسیون طبق ماده 172 این آیین‌نامه قابل اعتراض در دادگاه صالح مقرر در ماده 59 قانون است.
نکته: در صورتی که اظهارنامه تسلیمی به هر دلیلی منتهی به ثبت طرح صنعتی نشود مبالغ پرداختی از این بابت،قابل استرداد نخواهد بود.
نکته: در صورت رد اعتراض در کمیسیون، هزینه رسیدگی به اعتراض قابل استرداد نخواهد بود.
نکته: چنانچه معترض مقیم ایران نباشد، مهلت‌‌های مذکور در این ماده به دوبرابر افزایش می‌یابد.

3- کمیسیون پس از رسیدگی، تصمیم خود را به صورت مستند و مستدل اعلام می‌نماید. تصمیم کمیسیون از سوی مرجع ثبت به متقاضی یا به طرفین اختلاف ابلاغ شده و ظرف 60 روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در دادگاه صالح مقرر در ماده 59 قانون است. در این صورت معترض به تصمیم کمیسیون باید مبلغی را به شرح مذکور در جدول هزینه‌ها، به عنوان ودیعه در صندوق دادگستری گذاشته و رسید آن را ضمیمه دادخواست خود نماید. از مبلغ مزبور در صورتی که معترض محکوم به بی‌حقی‌ شود، خسارت طرف پرداخت شده و چنانچه طرف بیش از مبلغ مذکور خسارت دیده باشد، برای مازاد به دادگاه مذکور رجوع خواهد کرد.
4- رسیدگی به اختلافات ناشی از اجراء این قانون و آئین‌نامه اجرائی آن در صلاحیت شعبه یا شعب خاصی از دادگاههای عمومی تهران می‌باشد که حداکثر تا شش‌ماه بعد از تاریخ تصویب این قانون توسط رئیس قوه قضائیه تعیین می‌گردد.
تصمیمات اداره مالکیت صنعتی توسط اشخاص ذی‌نفع قابل اعتراض است و دادخواست مربوط باید ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم به ذی‌نفع و یا اطلاع او از آن‌، به دادگاه صالح تقدیم گردد. تجدیدنظرخواهی از آراء و نحوه رسیدگی‌، تابع مقررات آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی است


دعوای ابطال گواهی‌نامه طرح صنعتی:
1- هر ذینفع می‌تواند از دادگاه صالح مقرر در ماده 59 قانون، ابطال ثبت طرح صنعتی را درخواست نمایددر این صورت باید طی دادخواستی ثابت کند که یکی از شرایط مندرج در مواد (20) و (21) قانون رعایت نشده است و یا کسی که طرح صنعتی به نام وی ثبت شده، پدیدآورنده واقعی آن طرح یا قائم مقام قانونی او نیست.
2- دادخواست مقرر در این ماده باید دارای ضمائم زیر باشد:
الف- اصل یا رونوشت مصدق کلیه اسناد و مدارک مثبت ادعای ابطال؛
ب- رسید مربوط به پرداخت ودیعه تسلیم دادخواست ابطال به دادگاه، به شرح مذکور در جدول هزینه‌ها؛
ج- وکالت‌نامه، در صورتی که دادخواست توسط وکیل تسلیم شود.
3- هرگاه ثبت طرح صنعتی باطل شود، از تاریخ ثبت، باطل تلقی می‌شود. رأی نهایی دادگاه به مرجع ثبت ابلاغ می‌گردد و مرجع مذکور آن را ثبت و به هزینه محکوم‌له، آگهی مربوط به آن را در اولین فرصت ممکن در روزنامه رسمی منتشر می‌کند. محکوم‌له می‌تواند مخارج مزبور را درجزء خسارت از محکوم علیه مطالبه کند. آگهی مذکور شامل مشخصات طرح صنعتی و ذکر خلاصه‌ای از مفاد رأی نهایی دادگاه در این خصوص خواهد بود

مدارک لازم در ثبت طرح صنعتی:
1- کپی شناسنامه و کارت ملی مالک طرح صنعتی
2- در صورت وجود طرح به صورت فیزیکی و مادی -عکس از طرح صنعتی در پنج زاویه متفاوت
3- تنظیم یک توضیح در ارتباط با طرح مریوطه: مزایا – کارایی -و .......

طبقه بندی لوکارنو:
طبقه کالا
طبقه1 مواد غذايي
طبقه2 پوشاك و اقلام و لوازم خرازي
طبقه 3 كالاهاي مسافرتي، چمدان، چتر آفتابي و لوازم شخصي كه در جاي ديگر ذكر نشده‌اند
طبقه 4 انواع برس و قلم‌مو
طبقه 5 اقلام ساخته شده از منسوجات، مواد ورقي طبيعي يا مصنوعي
طبقه 6 اسباب و اثاثيه منزل
طبقه 7 اقلام خانگي، كه در جاي ديگري قيد نشده‌اند
طبقه 8 ابزارآلات و يراق آلات
طبقه 9 بسته‌بندي‌ها و ظروف مخصوص حمل ونقل يا جابه‌جايي كالا
طبقه 10 ساعت مچي و ديواري و ساير لوازم اندازه‌گيري، كنترل و علامت دادن
طبقه 11 اقلام تزئيني و زيورآلات
طبقه12 وسايل حمل و نقل يا بالا بردن
طبقه 13 تجهيزات توليد، توزيع يا تبديل برق
طبقه 14 تجهيزات ضبط، ارتباطات يا بازيابي اطلاعات
طبقه 15 ماشين‌آلاتي كه در جاي ديگر قيد نشده‌اند
طبقه 16 دستگاه‌هاي عكاسي، سينماتوگرافي و بصري
طبقه 17 آلات موسيقي
طبقه 18 ماشين‌آلات چاپ و ماشين‌هاي اداري
طبقه 19 نوشت‌افزار و لوزم اداري، مواد تدريس و آموزش و مواد مورد استفاده نقاشان
طبقه 20 تجهيزات فروش و تبليغات، تابلوها
طبقه 21 انواع بازي، اسباب‌بازي، چادر و اقلام ورزشي
طبقه 22 تسليحات، اقلام آتش بازي و نورافشاني، لوازم براي شكار، ماهيگيري و دفع آفات
طبقه 23 تجهيزات توزيع مايعات، لوازم بهداشتي، تجهيزات گرمايشي، تهويه و تهويه مطبوع، سوخت جامد
طبقه 24 لوازم و تجهيزات پزشكي و آزمايشگاهي
طبقه 25 واحدهاي ساختماني و عناصر ساختماني
طبقه 26 دستگاه‌هاي روشنايي
طبقه 27 ملزومات استفاده از توتون و ملزومات مورد استفاده سيگاري‌ها
طبقه 28 محصولات دارويي و آرايشي، اقلام و دستگاه‌هاي پيرايشي
طبقه 29 تجهيزات و ادوات ضدخطر آتش‌سوزي، براي پيش‌گيري از سوانح و براي نجات
طبقه 30 اقلام لازم براي مراقبت از حيوانات و جابه‌جايي آن‌ها
طبقه 31 ماشين‌ها و لوازم براي تهيه مواد خوراكي و آشاميدني كه در جاي ديگر ذكر نشده‌اند
طبقه 99 موارد مختلف و گوناگون